Affirmaties: Spiritualiteit

Deze categorie doet één belofte, nog voor de eerste regel: open voor alle wegen, gebonden aan geen enkele. Elke regel is zo bedacht. Wat me draagt, vraagt geen naam van mij. Je mag het een naam geven die voor jou het meest klopt, of het onbenoemd laten, en de regel werkt of wat je voelt nu wijst naar een religieuze traditie, naar de traditie van je voorouders, of naar niets preciezers dan het gewone, vreemde feit dat je leeft.

Het verlangen naar iets groters, of je het nu ontzag noemt, verbondenheid, het heilige of niets in het bijzonder, is iets wat mensen overal ter wereld kennen. Het komt voor in allerlei geloofssystemen en bij mensen die geen geloof hebben. Deze regels proberen niet te beslissen waar dat verlangen naar wijst. Ik sta open voor het onbekende, zonder angst blijft eerlijk over het niet-weten, in plaats van er een antwoord van te maken dat de regel je niet kan geven.

Die openheid werkt twee kanten op. Iemand met een bepaald geloof en iemand zonder geloof kunnen dezelfde regel lezen en er twee verschillende dingen mee bedoelen, en beide lezingen zijn bedoeld. Ik ben deel van iets dat veel ouder is dan ikzelf, iets wat er was voor jou en er na jou nog zal zijn, heeft geen metafysica nodig om in de eenvoudigste zin waar te zijn. Het vraagt alleen een familie, een geschiedenis, een plek in de tijd.

Wat deze regels bieden, is houvast. Een gevoel van verbondenheid benoemen, hoe je het ook noemt, geeft de mensen die deze categorie opzoeken vaak vaste grond onder de voeten. Op sommige dagen spreekt een regel je meteen aan. Op andere dagen wacht hij tot je eraan toe bent. Niets hier hoef je op commando te geloven.

Bronnen: Keltner & Haidt, Approaching awe, a moral, spiritual, and aesthetic emotion (Cognition and Emotion, 2003) · Yaden et al., The varieties of self-transcendent experience (Review of General Psychology, 2017).

Je hebt geen leer, geen vaste praktijk en zelfs geen uitgesproken mening nodig om deze categorie te gebruiken. Je hebt een moment nodig waarop het gewone iets groter voelt dan anders, en een regel die daarvoor klaarligt. Ik vind het spirituele in gewone dingen is bedoeld om op zo’n moment te lezen, niet om er een moment voor in te plannen.

Laat de regel net zo onbenoemd blijven als je eigen gevoel. Is Ik word gedragen door iets wat ik niet helemaal kan benoemen zo ver als je eerlijk gezegd zou gaan, stop daar dan. De regel vraagt je niet om verder te gaan, en jij hoeft dat ook niet van jezelf te vragen.

Roept een regel eerder een vraag op dan een gevoel, laat die vraag dan staan in plaats van achter een antwoord aan te gaan. Ik benader mijn vragen over het bestaan met nieuwsgierigheid in plaats van angst beschrijft de hele oefening: iets langer bij de vraag blijven dan je gewend bent, in plaats van hem op te lossen voordat je verdergaat.

Deze regels gaan goed samen met stilte, niet met uitleg: een wandeling, de paar minuten voor het slapengaan, een raam met iets om naar te kijken. Een widget op je beginscherm kan de regel voor zo’n pauze rustig in beeld houden, zonder er nog iets van te maken wat je moet afvinken.

Onder een sterrenhemel, of bij elk uitzicht dat ineens groter is dan waar je aandacht normaal reikt: de momenten die Onder de sterren voel ik me klein en thuis tegelijk waar maken nog voordat je naar een woord hebt gezocht.

Midden in een gewone taak, afwassen of een vertrouwde route lopen, als die heel even en onverwacht meer voelt dan alleen de taak. Ook in een gewoon moment ligt betekenis is er voor dat korte flitsje.

Ook in de moeilijkere momenten, onzekerheid over waar je leven heen gaat, rouw, wachten op nieuws, als Ik vertrouw erop dat mijn leven een vorm heeft die ik van zo dichtbij niet kan zien iets biedt om vast te houden zonder dat je hoeft te weten hoe het verhaal afloopt.

In het bijzijn van iemand van wie je houdt, op een onopvallend moment dat toch iets bijzonders heeft: een gedeelde maaltijd, een hand die je al duizend keer hebt vastgehouden. In de band met de mensen van wie ik houd en met de natuur ervaar ik iets heiligs geeft zo’n moment een plek, zodat het niet ongemerkt voorbijgaat.