Affirmaties: Creativiteit

Niet goed genoeg. Bestaat al. Geen echt werk. Daar is vandaag geen tijd voor. Creatief vastzitten bestaat meestal uit zulke oordelen, en ze komen al voordat het idee helemaal gevormd is. Een echt tekort aan ideeën is zeldzaam. Deze regels geven antwoord op het oordeel, niet op het idee. Ik mag slecht werk maken op weg naar goed werk heeft niets te maken met de lat lager leggen. Het stuurt de rechter weg die al klaarstaat voordat de eerste zin geschreven is, zodat die zin een kans krijgt om te bestaan.

Daar zit goed onderzoek achter. In een studie losten mensen onder stress die eerst iets bevestigden wat voor hen belangrijk was, inzichtproblemen beter op dan mensen die dat niet hadden gedaan. Dat zijn puzzels waarvoor je een denksprong nodig hebt, geen doorzettingsvermogen. Zelfbevestiging leek de soepelheid van denken vrij te maken waar creatief werk op draait, vooral als stress of twijfel aan jezelf die soepelheid beperkt. Daarom gaan de regels hier over toestemming en over het proces, niet over talent. Wat ik maak, mag onbeholpen zijn en toch eerlijk en helemaal van mij werkt in dezelfde geest. Het haalt genoeg druk weg om een idee een eerlijke kans te geven om boven te komen, en op een dag dat je vastzit, is dat vaak alles wat je nodig hebt om te beginnen.

Dezelfde toestemming geldt voor vergelijken, want daar begint het oordeel vaak. Ik hoef mijn werk niet te vergelijken met dat van een ander doet niet alsof het werk van anderen er niet is. Het zorgt ervoor dat hun startpunt geen oordeel wordt over het jouwe.

Bron: Creswell et al., Self-affirmation improves problem-solving under stress (PLoS ONE, 2013).

Gebruik de regel als ingang, niet als opwarmertje ergens aan de zijlijn. Lees hem en doe dan de kleinst mogelijke versie van beginnen: één zin, één ruwe lijn, één slechte schets. Ik hoef me niet geïnspireerd te voelen om te beginnen is bedoeld om daarna meteen te beginnen, niet om nog langer over beginnen na te denken.

Bewaar de regel voor het moment waarop je vastloopt. Voor de meeste mensen is dat vlak voordat ze de eerste rommelige versie aan iemand laten zien, ook aan zichzelf. Ik mag dingen maken die alleen voor mezelf zijn en die niemand hoeft te zien is voor dat moment.

Laat dezelfde regel gelden voor heel verschillende soorten maken: een dagboekpagina, een reeks akkoorden, een boekenplank die je eindelijk in elkaar zet. De regels zijn niet per medium geschreven, want de blokkade waar ze op antwoorden, hangt ook niet van het medium af. Beginnen is beginnen, met welk materiaal ook.

Leg de lat voor één sessie heel laag: tien minuten, één pagina, geen plan voor wat daarna komt. Ik maak iets met de tijd en de middelen die ik nu heb helpt op de dagen dat wachten op betere omstandigheden het eigenlijke uitstelgedrag is.

De lege eerste regel, of dat nu een pagina is, een doek of een leeg document, als beginnen een beter idee lijkt te vragen dan het idee dat je hebt. Ik heb niet het perfecte idee nodig om te beginnen hoort bij precies die minuut.

Het moment vlak nadat je iets ruws hebt afgemaakt, als je het liever verstopt dan het te laten bestaan. Slecht werk is waar goed werk uit groeit geeft antwoord op die neiging, niet op de rommel zelf.

Het project waarvan je niet weet of je het moet afmaken of wegleggen. Wat onaf is, mag onaf blijven haalt het schuldgevoel uit die beslissing, welke kant je ook kiest. Dan kan de keuze over het werk gaan in plaats van over iets bewijzen.

De lange periode zonder zichtbare vooruitgang, de weken waarin het voelt alsof je niet opschiet. Deze regels herinneren je eraan dat die periode ook bij het werk hoort, en er een normaal deel van is. Een widget op je beginscherm kan er op de mindere dagen een in beeld houden, zonder dat de oefening huiswerk wordt.