Yaratıcılık Olumlamaları

Yeterince iyi değil. Zaten yapılmış. Gerçek bir iş sayılmaz. Bugün buna vakit yok. Yaratıcı tıkanıklık genellikle bu tür hükümlerden oluşur ve bu hükümler fikir daha tam şekillenmeden gelir. Gerçek bir fikir kıtlığı ise nadirdir. Bu satırlar fikre değil, hükme cevap verir. Kötü iş çıkarmama izin var standartlarını düşürmekle ilgili değil. İlk cümle yazılmadan ortaya çıkan yargıcı yoldan çeker, böylece cümle var olma şansı bulur.

Bunun arkasında sağlam bir araştırma var. Bir çalışmada, stres altındaki kişiler önce kendileri için önemli bir şeyi olumladığında, içgörü problemlerini, yani azimden çok zihinsel bir sıçrama isteyen problemleri, bunu yapmayanlardan daha iyi çözdü. Olumlama, yaratıcı işin dayandığı zihinsel esnekliği serbest bırakmış görünüyordu. Özellikle de o esnekliği daraltan şey stres ya da kendine güvensizlik olduğunda. Buradaki satırların yetenekten değil de izinden ve süreçten söz etmesinin nedeni bu. Kusurlu yapmak da yapmaktır aynı anlayışla işler. Baskıyı, bir fikrin su yüzüne çıkmaya gerçekten şans bulacağı kadar hafifletir ve tıkandığın bir günde başlamak için çoğu zaman gereken de yalnızca budur.

Aynı izin kıyaslamayı da kapsar, çünkü hüküm çoğu zaman orada başlar. İşimi başkasınınkiyle ölçmem gerekmiyor başkalarının işini yok saymaz. Sadece onların başlangıç noktasının senin işin hakkında bir hükme dönüşmesini engeller.

Kaynak: Creswell ve ark., Self-affirmation improves problem-solving under stress (PLoS ONE, 2013).

Satırı bir kenarda yaptığın bir ısınma olarak değil, işe giriş kapısı olarak kullan. Oku, ardından başlamanın mümkün olan en küçük hâlini yap: bir cümle, kabaca bir satır, kötü bir eskiz. Başlamak için ilham gelmesini beklemem gerekmiyor satırının ardından başlamayı düşünmek değil, başlamak gelir.

Satırı en çok takıldığın ana yakın tut. Çoğu insan için bu, ilk dağınık hâli birine göstermeden hemen önceki andır ve o birine kendin de dahilsin. Sadece kendimin anladığı şeyler yapmama izin var o an için.

Aynı satır çok farklı üretim biçimlerini kapsayabilir: bir günlük sayfası, bir akor dizisi, sonunda yapmaya giriştiğin bir raf. Satırlar malzemeye göre ayrışmaz, çünkü cevap verdikleri tıkanıklık da ayrışmaz. Malzeme ne olursa olsun, başlamak başlamaktır.

Tek bir oturum için çıtayı çok alçak tut: on dakika, bir sayfa, sonrası için hiçbir plan yok. Elimdeki zaman ve araçlarla yaratıyorum, daha iyi koşulları beklemenin asıl erteleme olduğu günlerde işe yarar.

Boş ilk satır: bir sayfa, bir tuval ya da boş bir belge. Başlamak, elindeki fikirden daha iyisini gerektiriyormuş gibi göründüğünde. Başlamak için mükemmel fikre ihtiyacım yok tam o dakikaya ait.

Kaba bir şeyi bitirdikten hemen sonraki an, içgüdünün onu ortada bırakmak yerine saklamak olduğu an. İyi olan genelde o karmaşanın içinde saklı karmaşanın kendisine değil, o içgüdüye cevap verir.

Bitirmekle bir kenara bırakmak arasında karar veremediğin proje. Başladığım her şeyi bitirmek zorunda değilim hangi yöne gidersen git, bu karardaki suçluluğu ortadan kaldırır. Böylece seçim bir şey kanıtlamakla değil, işin kendisiyle ilgili olabilir.

Görünür bir ilerlemenin olmadığı uzun dönem, emeğin hiçbir yere varmıyormuş gibi geldiği haftalar. Bu satırlar sana bu dönemin de işin bir parçası, hem de olağan bir parçası olduğunu hatırlatır. Ana ekrandaki bir widget, pratiği bir ödeve çevirmeden, durgun günlerde bunlardan birini göz önünde tutabilir.